GEURWETENSCHAP & FEITEN - DE GEUR

Geur is een samenstelling van aërosollen*, dat zijn kleine moleculaire deeltjes die verdampen uit een stof (in ons geval parfum**). Door middel van reukvermogen kan de geur geanalyseerd worden.

In een notendop: wie ademhaalt, ruikt. Meestal gaat dat onbewust. Uit de omgeving dringen reuksignalen de neus binnen. Een bloem, dat kopje koffie, een in de was gezet tafelblad, gebraden vlees of gas dat ontsnapt uit een niet goed gesloten gaskraantje: elke geur – of hij nu lekker is of niet – geeft aan de reukcellen in de neus een chemisch signaal af. De reukcellen zetten deze chemische boodschap om in een elektrisch signaal, dat naar de hersenen wordt doorgestuurd.
Onze hersenen zijn in staat om de reuk te ‘vertalen’ in geur. Zij herkennen in die chemische boodschap de geur van koffie, een roos, gebakken biefstuk... Vul zelf maar in.

Chemici slagen erin om het geheim van plantaardige en dierlijke reukstoffen te ontmaskeren, waardoor het mogelijk is precies dezelfde geuren op te bouwen uit veel goedkopere, alternatieve grondstoffen. Etherische olie is namelijk vrij duur. Dit komt omdat er veel planten voor nodig zijn om een kleine hoeveelheid olie te produceren. Een goedkope olie is bijvoorbeeld sinaasappelolie,
omdat de schillen van sinaasappels een afvalproduct van de sapindustrie zijn. Duur is bijvoorbeeld rozenolie, omdat er enorm veel speciaal voor de olie gekweekte rozen nodig zijn om een beetje etherische olie te produceren.

Wanneer de natuur ons in de steek laat en onvoldoende grondstoffen voor de opbouw van aroma’s of geurcomposities levert, worden deze grondstoffen haarfijn van de natuur afgekeken. Vervolgens worden precies dezelfde stoffen opgespoord in andere producten, die wél voldoende voorhanden zijn. De methode aan de hand waarvan dit alles geschiedt, heet gaschromatografie.

Deze ‘nagemaakte’ stoffen zijn identiek aan de grondstoffen uit de natuur en worden daarom natuuridentiek genoemd. Een mooi voorbeeld is de rozengeur. Meer dan 30 miljoen blaadjes voor één kilo rozenolie: duidelijk dat nabouwen aanzienlijk goedkoper is dan de productie van natuurlijke grondstoffen. En het heeft nog een voordeel: door zelf deze geuren te produceren, kan een aantal zeldzame dier- en plantensoorten worden gespaard. Door deze ontwikkelingen werd parfum bovendien ‘gedemocratiseerd’. Want wat vroeger was voorbehouden aan de elite, kwam nu binnen het bereik van iedereen.

De natuur zelf geeft trouwens het voorbeeld voor de smaak- en geurmaker. Want alles wat groeit en bloeit, alles wat leeft, is zelf opgebouwd uit chemische stoffen. Je moet er misschien even aan wennen, maar natuur is chemie! Ook ons lichaam is opgebouwd uit vele chemische stoffen. Zuurstof, waterstof, koolstof, stikstof, fosfor, zwavel en chloor, om er een paar te noemen. Er is uitgerekend dat elk mens per kilogram lichaamsgewicht € 0,70 aan chemicaliën waard is.

De moderne techniek stelt ons in staat om deze chemische stoffen in beeld te brengen en een soort ‘vingerafdruk’ te maken van de reuk. Neem bijvoorbeeld sinaasappelgeur. Deze wordt veroorzaakt door een vluchtige olie die in de schil is opgeborgen van miljoenen cellen. Houd een stukje sinaasappelschil bij een brandende kaars en knijp er eens in. Je ziet dan "spettertjes". Dat is die olie, die door de natuur is opgebouwd uit meer dan 300 chemische stoffen. Die kunnen elk, met behulp van de moderne techniek, in kaart worden gebracht.

*Aërosol
Een aërosol is een colloïde bestaande uit zeer kleine vaste dan wel vloeibare deeltjes die gesuspendeerd zijn in een gas. Wolken en mist zijn voorbeelden van een aerosol dat bestaat uit zeer kleine druppeltjes water. Een voorbeeld van aerosol dat bestaat uit vaste deeltjes is rook. Aërosolen hebben invloed op het aardse klimaat, enerzijds doordat ze invallende straling van de zon kunnen weerkaatsen, en anderzijds doordat ze invloed hebben op de eigenschappen van wolken.
Noot: de term aërosol wordt ook gebruikt in verband met spuitbussen hetgeen dus niet hetzelfde is.

**Parfum
Parfum is een mengsel van diverse geurstoffen in een oplosmiddel. Bij de meest gangbare parfums is dat oplosmiddel alcohol maar parfums op basis van vettige stoffen zijn in opkomst. Daarnaast bevat parfum vaak een fixatiemiddel. De geurstoffen zijn grofweg te verdelen in aromachemicaliën, etherische olie en andere geurende plantenextracten zoals tincturen, absolues, resinoïden en concretes.

Parfumtypes en eigenschappen

  • Parfum of parfum extract: 20%-40% geurbestanddelen
  • Eau de parfum: 10-20% geurbestanddelen
  • Eau de toilette: 5-10% geurbestanddelen
  • Eau de cologne: 2-3% geurbestanddelen

Een mengsel bestaande uit 80 tot 95 % alcohol en verder water wordt gebruikt als oplosmiddel voor de geur bestanddelen. De alcohol verdampt vrij snel, maar de geur bestanddelen blijven op de huid achter en vervluchtigen in de uren na het opbrengen. Bij het aanbrengen van een parfum is het belangrijk niet direct te willen ruiken, je
neus zal immers tijdelijk verdoofd worden door de nog verdampende oplosmiddelen.

Omdat sommige bestanddelen van een parfum snel vervluchtigen en andere bestanddelen lang op de huid blijven ruikt een parfum niet telkens hetzelfde, net opgebracht zijn andere geuren dominant dan na een paar uur.

Een klassiek opgebouwd parfum bestaat uit drie soorten "noten": topnoten,
hartnoten en basisnoten.

  • Topnoten zijn de geuren die in de eerste minuten na het opbrengen dominant
    zijn. Deze geuren zijn vooral belangrijk bij de verkoop van het parfum, na een minuut of tien zijn ze niet of nauwelijks meer te ruiken. Typische topnoten zijn citrus geuren.
  • Hartnoten zijn de geuren die opkomen nadat de topnoten grotendeels verdwenen zijn, zo'n tien minuten na het opbrengen. Vrijwel alle bloemengeuren zijn hartnoten.
  • Basisnoten zijn de geuren die als laatste overblijven, nadat de hartnoten grotendeels vervluchtigd zijn. Dit is meestal één à twee uren na het opbrengen van het parfum. Basisnoten kunnen vele uren geur af blijven geven. Voorbeelden van basisnoten zijn houtsoorten zoals sandelhout en harsen zoals olibanum.

    (Bronnen; Universiteit Wageningen, parfumparfum.nl, NEA-Nederland, wikipedia.nl)
 
 
Copyright © 2008 - , Geurmachine - Fragrancemachines. All rights reserved.